Tin tức
MỘT SỐ KINH NGHIỆM KHIGIẢNG DẠY MÔN ÂM NHẠC DÂN TỘC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM BẰNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ

MỘT SỐ KINH NGHIỆM KHIGIẢNG DẠY MÔN ÂM NHẠC DÂN TỘC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM BẰNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ

  1. Lã Minh Hằng – GV khoa Sư phạm

          Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, việc đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy trong nhà trường là một xu hướng cần thiết và tất yếu. Đây cũng là chủ trương chung của Nhà trường đã được Ban giám hiệu trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội quan tâm, chỉ đạo, động viên, tạo điều kiện đối với cán bộ, giảng viên trong thời gian qua. Một loạt những đợt học tập nhằm bổ sung và nâng cao những kiến thức cần thiết cho cán bộ, giảng viên được nhà trường tổ chức, trong đó có chương trình Tin học cơ bản và nâng cao với phần Thiết kế bài giảng điện tử (Microsoft office PowerPoint) nhằm kịp thời đáp ứng với sự đổi mới trong nội dung, chương trình và phương pháp dạy học.

          Để có ngay tài liệu giảng dạy bằng giáo trình điện tử cho các khóa đào tạo hiện nay của nhà trường, Tôi đã soạn thảo tài liệu giảng dạy cho môn Âm nhạc dân tộc cổ truyền Việt Nam. Giáo trình được thiết kế dựa trên các giáo trình giảng dạy truyền thống đã có cộng với sự tìm tòi nghiên cứu của bản thân với mong muốn tài liệu sẽ góp phần làm thay đổi phương pháp giảng dạy, khiến môn học phù hợp với xu thế chung của thời đại, đồng thời giúp bài giảng trở nên sinh động, hấp dẫn và dễ tiếp thu hơn. Nhờ vậy, việc học tập của sinh viên trở nên hiệu quả hơn cách dạy truyền thống.

Phương pháp giảng dạy truyền thống

Trong nhiều năm qua, việc giảng dạy môn Âm nhạc dân tộc cổ truyền Việt Nam và các môn kiến thức cơ sở ngành âm nhạc trong khoa Sư phạm và Lý thuyết âm nhạc vẫn dạytheo phương pháp truyền thống. Việc soạn thảo giáo trình giảng dạy các môn học trong nhà trường chưa được chú trọng. Các giảng viên chủ yếu sưu tầm, tìm kiếm các tài liệu đã có của Nhạc viện Hà Nội, của các trường khác hoặc các tài liệu rải rác của nước ngoài… rồi tự soạn riêng thành bài giảng cho các môn học mà mình phụ trách không theo quy định biên soạn giáo trình chung của Bộ Giáo dục đào tạo. Vì vậy, từ năm học 2005 - 2006, Ban giám hiệu nhà trường bắt đầu triển khai công tác biên soạn giáo trình ở một số môn học như Ký xướng âm cho hệ Cao đẳng Sư phạm âm nhạc, Ký xướng âm cho hệ Trung học ngắn hạn và dài hạn … Cho đến năm học 2008 - 2009, việc triển khai công tác nghiên cứu khoa học tiếp tục được đẩy mạnh và mở rộng tới toàn thể giảng viên ở các khoa ngành. Nhiệm vụ cụ thể trước mắt là các giảng viên tập trung ngay vào việc biên soạn giáo trình giảng dạy cho từng môn học ở tất cả các khoa ngành trong nhà trường.Có thể nói, đây là bước tiến đáng kể, đánh dấu sự chuyển mình đồng bộ của nhà trường để có được những bộ giáo trình riêng cho các môn học.

Phương pháp giảng dạy truyền thống trong thời gian này đối với các môn lớp tập thể chủ yếu là giảng viên thuyết trìnhviết trên bảng, còn sinh viên nghe giảngghi chép, xen kẽ với thuyết trình giảng viên có thể thị phạm hoặc cho nghe – xem băng đĩa nhạc.

Ngoài ra giảng viên còn có thể kết hợp với những phương pháp dạy học khác, phương châm lấy người học làm trung tâm, đề cao việc phản hồi trong buổi học như giảng viên đặt câu hỏigợi ý để người học có thể tự đặt câu hỏithảo luận, ví dụ khi học môn Âm nhạc dân tộc cổ truyền Việt Nam, sinh viên cần hiểu đối tượng nghiên cứu trong môn học, giảng viên có thể gợi ý một số cụm từ “AN cổ truyền, AN truyền thống, AN dân tộcđể từ đó có thể tìm hiểu một số khái niệm âm nhạc liên quan và sự khác biệt hay tương đồng, giúp sinh viên giới hạn được đối tượng nghiên cứu của môn học hoặc khi học về thể loại Hát đối đáp nam – nữ, giảng viên có thể gợi ý cho sinh viên tự đặt câu hỏi “Thế nào là hát đối đáp nam - nữ?” hay “Chức năng sử dụng của hát đối đáp nam nữ là gì?”…để xác định một số thể loại dân ca có hình thức hát đối đáp nam – nữ phù hợp với chức năng được lựa chọn.

Trên đây là những phương pháp chính mà tôi đã sử dụng trong quá trình giảng dạy môn Âm nhạc dân tộc cổ truyền VN theo phương pháp truyền thống.

Phương pháp giảng dạy bằng bài giảng điện tử

          Sau khi biên soạn và giảng dạy môn Âm nhạc dân tộc cổ truyền VN bằng bài giảng điện tử kể từ năm học 2012 – 2013, từ thực tế giảng dạy trong học kỳ vừa quatôi mong muốn chia sẻ cùng các đồng nghiệpmột số ý kiến về việc xây dựng nội dungvà phương pháp dạy học cho bài giảng điện tử.

- Xây dựng nội dung cho bài giảng điện tử của môn học:

          Do nguồn tài liệu giảng dạy điện tử đến nay chưa có, do vậy để xây dựng bài giảng điện tử, tôi đã sử dụng chủ yếu từ bộ giáo trình Âm nhạc dân tộc cổ truyền VN năm 2009 do tôi biên soạn và đã được nhà trường nghiệm thu, đánh giá đạt chuẩn về nội dung cũng như khung chương trình.Tuy nhiên, nguồn tư liệu bổ xung để đáp ứng yêu cầu của một bài giảng điện tử nhưthông tin, tư liệu, tranh ảnh, bài hát và video clip… phải đầu tư thời gian tìm kiếm trên mạng xã hội mất khá nhiều công sức. Việc xây dưng nội dung cầnđảm bảo một số yêu cầu sau:

+ Tư liệu phải đáp ứng đảm bảo hoàn thiện hơn về mặt kiến thức.

+Đúng trọng tâm và yêu cầu của bài học, không lan man quá nhiều để đảm bảo thời lượng.

+ Tạo được hiệu ứng hấp dẫn và lôi cuốn người học, dễ nhớ.

+ Phải đạt chuẩn về nội dung cũng như khung chương trình.

- Phương pháp giảng dạy bằng bài giảng điện tử của môn học:

          Việc thay đổi hình thức giảng dạy từ việc viết trên bảng sang trình chiếu bằng Projector dẫn đến sự đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên cũng như học tập của sinh viên.

Trước tiên, giảng viên thay vì phải mất thời gian để viết trên bảng thì có thể đi ngay vào giới thiệu nội dung môn học và bài học thông qua việc trình chiếu các Slides.

Nếu như trước đây, việc thuyết trình bài giảng kết hợp ví dụ minh chứng như hình ảnh hay nghe nhạc hoặc xem video bài hát/nhạc không lời… thường mất một khoảng thời gian trống tương đối dài thì việc trình chiếu bằng bài giảng điện tử đem đến sự tiện ích, đơn giản và nhanh chóng làm cho mạch giảng được liên tục, sinh động và logich hơn.

Hơn nữa, bằng trực quan của người học khi nhìn lên màn hình, những nội dung mà giảng viên đưa ra được minhchứng đồng thời bằng hình ảnh hay âm thanh…đã truyền đạt cho người học nội dung bài giảng một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, tạo sự hứng thú cho người học và dễ hiểu, dễ nhớ.

Việc giảng dạy bằng bài giảng điện tử dễ dàng đem đến cho sinh viên một cách học mới:sinh viên dễ dàng nắm được khái quát nội dung môn học trước khi đi vào các nội dung cụ thể, chi tiết. Các kiến thức chính được nhấn mạnh cùng với các hiệu ứng minh họa bằng âm thanh, hình ảnh, video clip…giúp cho SV hiểu nội dung bài học 1 cách rõ ràng, cụ thể và đầy đủ hơn. Ví dụ như:

+ Các Slides đầu tiên hoặc đầu chương, đầu mục lớn đều thể hiện kết cấu nội dung chính trước khi đi vào chi tiết do đó giảng viên dễ dàng giới thiệu bài giảng có bao nhiêu chương với những nội dung nào, mỗi chương có bao nhiêu nội dung, đâu là nội dung cần nghiên cứu kỹ, đâu là nội dung sinh viên phải tự tìm hiểu nghiên cứu…Điều đó làm cho giảng viên truyền thụ kiến thức và sinh viên tiếp thu một cách khoa học, dễ nhớ  hơn.

+ Trong khi giới thiệu về các nhạc khí cổ truyền ở chương I, bên cạnh việc nhấn mạnh cấu tạo, khả năng diễn tấu hay chức năng sử dụng… của nhạc khí nào đó, tôi đồng thời cho các em xem hình ảnh nhạc khí ngay trên trang Slides, có khi xem video clip với bài đàn độc tấu hoặc hòa tấu để nghe thấy được âm thanh, cách diễn tấu và những hình thức hòa tấu phong phú của nhạc khí ấy trong đời sống âm nhạc cổ truyền Việt Nam.

+ Trong bài giảng về các thể loại ca nhạc cổ truyền,khi giới thiệu về đặc điểm, hình thức trình diễn…của thể loại Hát bài chòi Nam Trung Bộ, các em không chỉ được xem những hình ảnh hay nghe một vài làn điệu đơn lẻ mà còn có thể xem những video clip sống động và chân thực toàn cảnh về những hoạt động ca hát dân gian sinh động và hấp dẫn mà tôi đã lấy từ các trang mạng.

Việc giảng dạy bằng giáo trình điện tử giúp cho giảng viên và sinh viên truyền đạt và hấp thu một cách hiệu quả nội dung bài giảng, đồng thời cũng giảm đáng kể thởi gian ghi chép. Trên cơ sở nội dung bài giảng điện tử sinh viên buộc phải đọc, nghiên cứu các giáo trình đã có, các tài liệu liên quan bên ngoài để hoàn thiện kiến thức trên lớp. Đây là điều rất quan trọng làm thay đổi cách học thụ động trước đây, mở rộng tầm hiểu biết cho sinh viên, tránh được việc đóng khung kiến thức của sinh viên chỉ trong một giáo trình. Trong giáo trình điện tử đang sử dụng, do thời gian có hạn, khi  biên soạn việc đưa vào danh mục các tài liệu tham khảo, đường dẫn (link) các trang có thể tham khảo trên internet còn hạn chế. Trong quá trình giảng dạy tôi sẽ dần dần bổ xung để tài liệu bài giảng được tốt hơn.

          Trên đây là một sốkinh nghiệmmà tôi đã rút ra khi thực hiệngiảng dạy môn Âm nhạc dân tộc cổ truyền Việt Nam bằng giáo trình điện tử, rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp để bài giảng điện tử của tôi ngày càng hoàn thiện hơn.

Số lượt đọc: 1058 Ngày xuất bản: 19/10/2015 Quay trở lại